Z cyklu dzielnice Trójmiasta – Uroki Wrzeszcza

Trójmiasto to jedno z najbardziej urzekających miejsc na mapie naszego kraju, pełne urokliwych, często nieodkrytych miejsc. Nowoczesne rozwiązania urbanistyczne przeplatają się z czarem zabytków, przypominających nieśmiało historię Gdańska, Gdyni i Sopotu. Jedną z najpiękniejszych dzielnic Gdańska jest Wrzeszcz.

Wrzeszcz to dawna wieś, przyłączona do Gdańska w roku 1814. Na obecny wygląd dzielnicy ogromny wpływ wywarł postęp technologiczny z przełomu XIX I XX wieku. W tym czasie wybudowano najpiękniejsze kamienice mieszczańskie, będące znakiem rozpoznawczym dzielnicy. Mieszkania w starych kamienicach przeżywają obecnie „drugą młodość”. Historia każdej kamienicy jest inna, niepowtarzalna – każda skrywa jakiś sekret. To właśnie niezwykła mieszanka nowoczesności z duchem starego Wrzeszcza tworzy eklektyczny klimat oraz urok dzielnicy.

Wrzeszcz stanowił na przestrzeni wieków przedmiot zainteresowania wielu wybitnych pisarzy i podróżników. W 1734 roku okolice Wrzeszcza urzekły anonimowego angielskiego kupca, który w następujący sposób opisywał  jego uroki:

Droga prowadzi do wielu domów wypoczynkowych i osad (…), gdzie znajdują się wyborne ogrody i piękne lasy dla wszelkich form rekreacji i rozrywki. Za tą osadą pod pasmem zalesionych wzgórz (…), aż do Wysokiej Wody, miejsca odległego o pół mili, bardzo chętnie odwiedzanego przez cały rok ze względu na urocze położenie, jest półkolisty kawałek terenu szerokości mili, który słusznie mógłby być nazwany rajem na ziemi, gdyby jego mieszkańcy posiedli odpowiednią prostotę obyczajów. Całość składa się z kupieckich wiejskich posiadłości i ogrodów należących do mieszczan, które im Natura w swej szczodrobliwości niewielkim kosztem pozwoliła urządzić, obfitujących w lasy, źródła i stawy. A przede wszystkim jest tam urodzajna, złocistozielona otwarta równina urozmaicona gdzieniegdzie sosnowo-jodłowymi zagajnikami, a za nimi znajduje się panorama z widokiem na redę i Ujście oraz wchodzące i wychodzące statki (fragment pochodzi z książki Wędrówki po Wrzeszczu, s. 9-10).

Kasyno oficerskie, źródło: https://www.facebook.com/StaryWrzeszcz/

Uroki Wrzeszcza docenił także Camille Saint-Aubin, francuski uczestnik oblężenia w 1807 roku, które ocenił otoczenie Gdańska jako piękne i romantyczne. W XX wieku pojawiło się natomiast określenie willowe przedmieście. W 1928 roku geograf Mieczysław Orłowicz w następujący sposób opisywał dzielnicę:

Największym i najpiękniejszym z przedmieść Gdańska jest położone o 3 km na północ Wrzeszcze (Langfuhr), które stanowi jak gdyby osobne miasto o 40 000 mieszkańców. Jest to dzielnica willowa zamieszkała przez inteligencję zawodową i urzędniczą, pięknie zabudowana w ostatnich kilkudziesięciu latach, oddzielona od Gdańska 2 km długą Wielką Aleją, która stanowi miejsce promenady w miesiącach letnich (fragment pochodzi z Ilustrowanego przewodnika po Gdańsku wraz z terytoriami Wolnego Miasta, s.71-72).

Po II wojnie światowej nadal podkreślano odrębność Wrzeszcza. W 1949 roku Jan Kilarski pisał: Wrzeszcz jest nowoczesną dzielnicą Gdańska (…) mógłby się przedstawić jako Gdańsk właściwy (fragment książki Poznaj Gdańsk, s. 50). Reasumując warto przywołać słowa Jakuba Szczepańskiego z Wędrówek po Wrzeszczu: Ważne jest miejsce Wrzeszcza w zespole Trójmiasta. Aglomeracja nazwana Gdańską (właściwiej byłoby pisać i mówić: Aglomeracja Trójmiejska) ma bardzo nietypowy układ przestrzenny, niepodobny do żadnego innego europejskiego zespołu miejskiego. Historyczne centrum, czyli Gdańsk w granicach XVII i XVIII wieku, leży na skraju aglomeracji. Kilkaset metrów od utożsamianych z centrum ulicy Długiej i Długiego Targu z Ratuszem Głównomiejskim, Fontanną Neptuna i Dworem Artusa rozciągają się pola uprawne Żuław. W geometrycznym środku aglomeracji znajduje się Sopot, a środek ciężkości całego Trójmiasta stanowią Oliwa i Wrzeszcz (s. 11).

Podróż do przeszłości – magia starych kamienic

Ze słowem Wrzeszcz z pewnością kojarzą się stare kamienice z końca XIX i początku XX wieku. Zachowane do dzisiaj są te z okresu 1880 – 1910. Do końca II wojny światowej, przede wszystkim Wrzeszcz Główny, zamieszkiwali zamożni Niemcy. Średnia klasa – dyrektorzy, inżynierowie i lekarze mieszkali w kamienicach na ulicy Batorego. Jaśkowa Dolina była swoistą kolebką bogatych willi i letnich rezydencji. Ludność polska stanowiła niewielki procent mieszkańców, osadzona przed wszystkim na terenach Dolnego Wrzeszcz. Park Jaśkowy był niegdyś pięknym parkiem – z punktami widokowymi, kawiarniami i dorożkami. Obecnie znajduje się tutaj teatr leśny, w którym latem odbywają się m.in. koncert jazzowe.

Jaśkowa Dolina – część Piecek, obecnie ulica łącząca Wrzeszcz z Pieckami. Ta malowniczo położona dolina już od XVIII wieku wykorzystywana była do celów rekreacyjnych organizowano tutaj różnego rodzaju uroczystości, a mieszkańcy korzystali z uroków krajobrazu w czasie licznych spacerów. Na przełomie XIX i XX wieku stała się modną dzielnicą mieszkaniową w stylu osiedli willowych z ogrodami.

Przywiązywano bardzo dużą wagę do wyglądu dzielnicy – mieszkańcy Wrzeszcza zakładali stowarzyszenia, dbające o estetyczny wygląd otaczającej przestrzeni. O kulturze i standardzie życia dawnego Wrzeszcza świadczy fakt, że na początku XX wieku był kolebką licznych sklepów z tytoniem, kakaem i pomarańczami, czyli ekskluzywnymi towarami kolonialnymi.

Aleja Grunwaldzka, kiedyś Adolf Hitler Strasse, źródło: https://www.facebook.com/StaryWrzeszcz/

Uroki dawnego Wrzeszcza przedstawia film: Danzig 1940 – Gdańsk – Gdańsk Wrzeszcz – Lanfuhr (link poniżej):

https://www.youtube.com/watch?v=5GGvEKedkoA


Najpiękniejsze zabytki architektoniczne Wrzeszcza – strażnicy zapomnianej historii

W poszukiwaniu perełek architektonicznych warto wybrać się na spacer po Jaśkowej Dolinie. Znajdują się tutaj najpiękniejsze wille, takie jak zbudowana w 1899 roku należąca do  dyrektora fabryki wagonów Willa Shrey oraz niezwykła willa na ulicy Pawłowskiego 2. Jaśkowa Dolina to prawdziwy raj krajobrazowy zimą. W tym miejscu znajduje się “Dąb zwycięstwa”. Tysiące osób, przejeżdżąjących obok okazałego drzewa każdego dnia, nie zdaje sobie sprawy z jego niezwykłej historii. Nasadzenia drzewa dokonali 18 października 1863 roku uczniowie Gdańskiego Gimnazjum Akademickiego. Obok “Dębu zwycięstwa” znajduje się kamień, na którym gimnazjaliści wyryli datę, upamiętniająca zwycięstwo wojsk pruskich nad Napoleonem.

Miejscem wartym uwagi jest bez wątpienia Stary Browar – jeden z największych browarów w dawnych Prusach, funkcjonujący do 2001 roku. Interesującą historię posiada nowe centrum kulturalne na terenie garnizonu huzarów. Garnizon to liczący blisko 30 hektarów teren, stanowiący eklektyczne połączenie magii starych budynków z nowoczesnością. Pod koniec XIX wieku powstały tu pierwsze zabudowania koszarowe dla formacji 1 i 2 Pułku Huzarów Straży Przybocznej Cesarza Wilhelma II, zwanych Czarnymi Huzarami. Obecnie obszar ten przekształcony został w nowoczesną dzielnicę o nazwie GARNIZON. Znajdziemy tutaj ekskluzywne apartamenty i lofty, obiekty biurowe oraz lokale usługowo-handlowe. Projekt rewitalizacji przewiduje powstanie w obrębie Garnizonu Kultury przestrzeni miejskiej dla kultury, rozrywki i rekreacji.

Okolice osiedla Garnizon z lotu ptaka.

Wszystkim odwiedzającym urokliwy Wrzeszcz zachęcamy także do spacerów ulicami Dolnego Wrzeszcza (deptakiem wzdłuż Wajdeloty), w trakcie których można nacieszyć się widokiem wielu starych kamienic, a także zjeść wykwintne jedzenie w klimatycznych restauracjach.
Wrzeszcz – idealna oaza do zamieszkania. Dlaczego warto tu mieszkać?

Bez wątpienia Wrzeszcz stanowi jedną z najbardziej atrakcyjnych dzielnic Trójmiasta. Mieszkańcy dbają o klimat i estetyczny wygląd otaczającej przestrzeni. Mentalność dzielnicy zmienia się intensywnie. Liczne inwestycje podnoszą nieustannie jakość życia. Rewitalizacja Dolnego Wrzeszcza jest także znakiem postępu i zmian na lepsze. Niewątpliwym plusem jest bogate zaplecze usługowo-handlowe, rozbudowana sieć komunikacyjna (liczne linie tramwajowe, SKM, PKM, bliskość Sopotu i Gdańska Głównego). Wrzeszcz to swoista perła Trójmiasta – miejsce idealne do zamieszkania dla młodych, ambitnych ludzi, ceniących komfort życia i bogate zaplecze kulturalne, jak również pasjonatów dawnej estetyki i ducha czasów.

Kamienice przy ulicy Wajdeloty.

Podziękowania dla twórcy https://www.facebook.com/StaryWrzeszcz/ za przeprowadzenie uliczkami Wrzeszcza w niebanalny sposób oraz udostępnienie zdjęć.

Bibliografia:

Wędrówki po Wrzeszczu pod redakcją Katarzyny i Jakuba Szczepańskich, Gdańsk 2011.

Dolny Wrzeszcz i Zaspa – J. Daniluk i J.Wasilewski, Gdańsk 2012.

Ilustrowany przewodnik po Gdańsku wraz z terytoriami Wolnego Miasta, M. Orłowicz, Warszawa 1928.

Poznaj Gdańsk, J. Kilarski, Gdańsk 1949.

 

Mogą Ci się podobać

Flipy – czy to się opłaca?

Zmiany w podatku dochodowym od sprzedaży nieruchomości

Małe jest piękne – aranżacja kawalerki

Jak cię widzą, tak cię piszą – wizerunek agenta nieruchomości